Strona główna / nr 2 (2) - LATO 2004 / PARAFIA GRUSZÓW
    
NUMERY ARCHIWALNE
KONTAKT
GALERIA - ZDJĘCIA
WADOWICE
TATRY
GÓRY ŚWIĘTOKRZYSKIE
BESKIDY - JAN PAWEŁ II
BABIA GÓRA
GÓRY WYSOKIE
ROŚLINY I ZWIERZĘTA
LINKI
PROPOZYCJE WYCIECZEK
Noclegi Hotele
Wydawnictwa turystyczne
Samorząd Przewodników
polski
PARAFIA GRUSZÓW

  KOŚCIÓŁ  PARAFIALNY  P.W.  ROZESŁANIA  APOSTOŁÓW


Babia Góra wschód słońca zdjęcia galeria

Beskidy, Beskid Mały Leskowiec zima w górach zdjęcia galeria

Święty Krzyż Świętokrzyskie Milenium zdjęcia galeria

Wystawa darów  papieskich w Collegium Marianum zdjęcia galeria

Konsekracja kościoła p.w. św. Piotra Apostoła 1991 zdjęcia galeria

PARAFIA     GRUSZÓW       

 

Barbara Myczkowska-Hankus

  •  

    Ziemio, siostro moja i wybranko,                                          

    W beskidzkich ramionach wiatry cię kołyszą,                                              

    Przybrana w zieleń sukni i błękit poranków.                                                      

    Majową litanię pośród pól twych słyszę.                                                                                                                                                                                                   

    Świadku wzruszeń dziecinnych i dojrzałej troski,

    W obronę oddana swojej Matki Boskiej

    W gruszowieckim kościółku, pod drzew koronami.

    Lipowa Madonno wstawiaj się za nami.

     

    Tu w kadzideł woni i przy świecach blasku,

    Aniołowie rozsyłają Apostołów dwunastu

    Do krain bliskich i do tych dalekich,

    By każdy mógł się spotkać z Bogiem i Człowiekiem.

     

    Idą miedzą i lasem, złotymi polami

    Pomiędzy mą tęsknotą a twoim westchnieniem,

    Rozesłani od światła ciemnymi drogami

    Niosą Dobrą Nowinę, która jest ukojeniem.

     

    Wstępują do mego Betlejem i do twojej Kany,

    Śladem na piasku pieczętują ścieżki,

    Leczą ciała i duszy najtrudniejsze rany

    Apostołowie – wybrańcy ziemscy i legion niebieski.

     

    A gdy już opowiedzą o Wielkiej Miłości

    O zdradzie, o kamieniu co leżał przy grobie,

    Powrócą do łąk beskidzkich i do swoich włości

    Do Gruszowa, Madonny, do mnie i do Ciebie.

    Otoczona  północnymi stokami wzgórz Beskidu Wyspowego, przepasana potokiem Stradomki, leży wieś Gruszów.  Jest jedną z 15 miejscowości należących do gminy  Raciechowice w powiecie myślenickim. Prowadzą do niej oznakowane drogi z czterech stron świata. Jadąc do Gruszowa od  strony Krakowa, Myślenic, Łapanowa, czy Mszany Dolnej jesteśmy pod nieustannym urokiem tej ziemi. Towarzyszą nam kulminacje owianego legendą Grodziska (617 m n.p.m.), trójgarbnego Cietnia ( 829 m n.p.m.), Lubomira ( 904 m n.p.m.) i Kamiennika ( 784 m n.p.m.).

    Szczyty beskidzkie łagodne, pokryte płaszczem gęstych lasów i łąki biegnące aż do ich podnóży, niosą ze sobą spokój i kojącą ciszę. W gminie intensywnie rozwija się sadownictwo, choć jest tu teraz więcej jabłoni, niż grusz od których obfitości przyjęła kiedyś nazwę wieś. Zależnie od pory roku, sady kwitną lub owocują, by jesienią cieszyć oko podróżnika czerwienią jabłek.

    U zbiegu dróg krzyżujących się w pobliżu wsi, tablice wskazują dojazd do kościoła parafialnego. Zjeżdżamy w dół, w dolinkę nad potokiem. Na jednym ze stromych zboczy, w centrum wsi, pojawia się przed nami niezwykłej urody kościółek. Jest w nim majestat i nieodparty urok.

    Drewniany, konstrukcji zrębowej, kryty gontem, z wieżą na słup. Ona wynosi go jeszcze ponad lipy, okalające troskliwie kościółek koronami. Prowadzą do niego wysokie schody. U ich szczytu straż trzyma potężny dąb. Teren sacrum wokół kościoła wyznacza niskie ogrodzenie. W jego obrębie mieści się ołtarz polowy, zadaszony i wolnostojąca dzwonnica z nadwieszoną izbicą. Kościół oszalowany, przyciąga wzrok ciepłym kolorem starego złota, w kontraście z głębokim brązem gontu.

    Początki kościoła gruszowskiego pod wezwaniem Rozesłania Apostołów, łączą się ściśle z powstaniem parafii . W spisach świętopietrza pierwsze wzmianki o parafii pochodzą z lat 1337 – 1358. Kronikarz  x. Jan Długosz w słynnym dziele  Liber beneficiorum , wspomina także o Gruszowie w latach 1470 – 1480. Można więc przyjąć, że obecna parafia liczy już ponad 600 lat. Należą do niej cztery wsie: Żerosławice, Kawec, Sawa i Gruszów.

                            Uposażenie probostwa stanowiło beneficjum (ok. 20 h.), oraz dziesięciny z dóbr dziedziców okolicznych  majątków. Pierwszym znanym właścicielem był Jan Czarnkowski h. Półkozic a także Jan Bodzanta i Piotr Małachowski, kasztelan krakowski. W związku z remontami i kilkakrotną odnową kościoła, beneficjum ziemskie kurczyło się. Dziś stanowi ok. 11 h. i jest dzierżawione.

                            Ośrodkiem parafii był zapewne pierwszy kościół, również drewniany, starszy brat obecnego. Jego wezwanie ani historia nie są znane. Dzisiejszy kościółek pochodzi z lat 20–tych XVI w. a wezwanie – Rozesłania Apostołów pojawia się w protokołach  wizytacji biskupiej w 1597 r.

                            Zbudowany z modrzewia, najbardziej trwałego drewna polskich lasów, ma 8 m dł. 9 m szer. i 5 m wys. Orientowany, jednonawowy, z wielobocznie zamkniętym prezbiterium Od strony płn. mieści się zakrystia i kaplica, którą dobudowano w XVIII w., dawniej Pana Jezusa, dziś Madonny Gruszowskiej. Od płd. dobudowano  w 1942 r. kruchtę. Obecna wieża była do 1919 r., wolnostojąca. Potem związano ją z kościołem, co powiększyło powierzchnię wewnętrzną i nakryto (1922 r.) hełmem ostrosłupowym. Był to najpoważniejszy remont, który zadecydował o wyglądzie całej budowli, aż po dzień dzisiejszy.

                            Wnętrze kościółka, dziś odnowionego , sprawia wrażenie obszernego, pomimo niewielkich rozmiarów. Stropy wewnętrzne w nawie z uskokami, wsparte są na słupach, podobnie jak niewielki chór.. Drzwi płd. mają nadproże o wykroju oślego grzbietu. Taki element zdobniczy zastosowano także w nadokiennikach prezbiterium Polichromia ścian i sufitu była odnawiana w 1846 r. i wówczas jej głównym elementem były dekoracje kwiatowe. W 1899 r. malarz Marceli Staśkiewicz z klasztoru OO. Cystersów w Szczyrzyca odnowił polichromię ponownie.

                            Kościół ma cztery ołtarze; główny szafkowy, sprowadzony z Tyrolu pod koniec XIX w. z drewna cisowego. W centrum figura Matki Bożej z Dzieciątkiem, po bokach dwóch Apostołów: św. Piotr i św. Andrzej. Obraz przedstawiający Rozesłanie Apostołów autorstwa Mieczysława Krzyżaka wstawiono w 1963 r. Tabernakulum w ołtarzu gł. pochodzi z  XVII w. Ołtarze boczne w nawie pamiętają jeszcze  początki wieku XVIII . W prawym obrazy św. Mikołaja i św. Erazma, w lewym obraz Matki Bożej – Królowej. Czwarty ołtarz znajduje się w dawnej kaplicy Pana Jezusa Ukrzyżowanego. Obecnie ustawiono w nim najcenniejszy zabytek Gruszowa –  XIV – wieczną figurę Madonny z Dzieciątkiem.

                                                    Historia Madonny Gruszowskiej sięga do pierwszego kościoła jaki stał na miejscu dzisiejszego w XIV w. Figura z drewna lipowego o wys. 109 cm jest datowana na lata 1370 – 1390. Jej pierwowzorem była prawdopodobnie Madonna z klasztoru SS. Klarysek przy kościele św. Andrzeja w Krakowie. Rzeźba pierwotnie należała do ołtarza szafiastego i towarzyszyły jej postaci czterech świętych  dziewic. Potem umieszczono ją w nowym ołtarzu (1616 r.) . Dziś zachowały  się jedynie skrzydła tego ołtarza o wym. 212 x 130 cm zawieszone po odnowieniu w 1957 r. na ścianach  prezbiterium. Nie wiadomo kiedy uległ on likwidacji, być może w II poł. XIX w. Figurę Madonny z Dzieciątkiem odkryto przypadkowo na strychu. Poddano ją konserwacji ( ostatnio w 1994 r.) i przekazano do zbiorów Muzeum Archidiecezjalnego w Krakowie. Doskonała kopia wróciła na swoje miejsce  w gruszowskim kościółku.

                            Kościół gruszowski leży na Szlaku Architektury Drewnianej, który swoim zasięgiem obejmuje 1500 km.  Region Pogórza Beskidzkiego wyznacza trasa nr IV. Wśród  232 obiektów budownictwa drewnianego w Małopolsce są 123 kościoły.  Ten, któremu patronuje lipowa Madonna niewątpliwie należy do najpiękniejszych  klejnotów Beskidów.   

     

    © Wszelkie prawa zastrzezone     INTERAKTYWNA POLSKA
    Webmaster: PROMEDIA